The celebration of International Women’s Month is the proper time to analyze a little-known Philippine government memorandum issued in 2005.

Five years ago, the Civil Service Commission (CSC) encouraged those in government to use non-sexist language in their official communications. Issued on March 30, 2005, CSC Memorandum Circular No. 12 aims to promote gender-sensitivity in technical writing outputs like letters and memoranda.

In a primer prepared by its Gender Development Committee in March 2008, the National Statistics Office (NSO) stressed the need to transform language “from traditional usage to a more liberating one.” The use of non-sexist language, according to the NSO, will encourage people “to make a conscious effort to avoid implicit and discriminatory language against women and men.”

The suggestions in using non-sexist language prove to be very useful. There is no debate that the NSO’s following suggestions could help make technical writing outputs more gender-sensitive:

1. “Eliminate the generic use of HE, HIS or HIM unless the antecedent is obviously male;
2. “Eliminate the generic use of Man, instead use People, Person(s), Human(s), Human Being(s), Humankind, Humanity, The Human Race;
3. “Eliminate sexism in symbolic representations of gender in words, sentences and text;
4. “Eliminate Sexual Stereotyping of Roles; and
5. “Eliminate sexism when addressing persons formally.”

The elimination and consequent substitution of the proper terms could go a long way in promoting a culture of gender-sensitivity in the bureaucracy. Sentences, after all, could be written in a way that uses gender-neutral words.

While the CSC should be commended for promoting the use of non-sexist language, what needs to be assessed is the impact of the memorandum circular which is a mere “encouragement” to be gender-sensitive in the writing of official communications.

Five years after the issuance of the memorandum, have official communications become more gender-sensitive? Has non-sexist language been finally minimized, if not totally eliminated, from the bureaucracy’s everyday lingo?

Notwithstanding the lack of any qualitative study on government’s technical writing outputs, what is clear is that the CSC memorandum is being implemented at a time when government structures remain inherently sexist, as may be gleaned from male references to positions of power and influence. Consider the following:

1. Members of the Senate and the House of Representatives remain to be called congressmen.
2. Heads of various committees in the three branches of government are still addressed as chairmen.
3. The highest official of the land is still gender-defined as reference is made to His Excellency or Her Excellency.
4. Legal documents, most often than not, start with the phrase “Know all men by these presents.”

The sexist words currently used reflect the patriarchal mindset of those in power. Despite their periodic denials, the inherently sexist attitudes remain despite the occasional use of non-sexist language.

More than the encouragement to use non-sexist language, it is high time for government to institutionalize the training on gender-sensitivity to complement their drive to be more gender-neutral in their technical writing outputs.

Yes, communication is vital to promoting gender-sensitivity in the bureaucracy. But the use of non-sexist words would be useless if those working in government fail to learn, relearn and unlearn the nuances of patriarchy that informs Philippine society.

A truly international education isn’t limited to a firm grasp of English.

In March 2009, I began a special detail as visiting professor at Linton Global College in Hannam University in Daejeon.

I was bracing for the worst. I’d heard unpleasant stories from colleagues at the University of the Philippines who hadn’t renewed their contracts with other Korea-based universities: housing in shabby apartments, lower-than-agreed-upon salaries, hardheaded Korean students, difficulty communicating. One colleague had even foregone his pension and other benefits just so he wouldn’t have to communicate with his one-time colleagues in Korea.

That I had no information from people who’d taught at HNU itself contributed more to my anxiety. From what I learned on HNU’s Web site, LGC was formed only in 2005, making it an academic infant. And I expected to feel the growing pains as LGC improved its academic programs and increased its number of students.

Fortunately for me, whatever pangs LGC underwent in its first few years were barely apparent when I entered; the curricular programs and the operational systems were already in place.

While my aforementioned colleagues at UP had to deal with students and teachers who barely spoke English, LGC has an all-international faculty who are native speakers of the language. And the mostly Korean students must demonstrate a firm command of English before admission. What’s more, an English-only policy is imposed not only inside the classrooms but also inside the student dormitory.

I have to admit that I sometimes cannot keep myself from speaking in Filipino with exchange students and LGC staff who come from my country. But even if the Korean LGC students are wont to speak in their own language during breaks, their English skills are still put to the test through discussions conducted by their foreign professors, the majority of whom are not familiar with Hangul. Their writing skills, on the other hand, are developed through their academic papers in English. Some of the more advanced English writers help edit and write for “Global Horizons,” LGC’s student publication.

But the global environment at LGC is not limited to teaching grammar, syntax and diction. LGC does not function like an English tutorial center. It offers four-year degree programs in two fields: global business and global communication and culture.

The global environment is manifested by the students’ interaction with the international faculty. They somehow manage to make the necessary adjustments as they attend classes conducted by non-Korean professors. Through constant exposure to various accents, they get used to the nuances of the English language as it’s spoken in different cultures. The LGC approach works well for the students in that they become sensitive to various cultures and less judgmental of the differences between them.

LGC professors also organize activities to further develop the students’ proficiency – Town Hall meetings, cultural nights, Christmas carol services, poetry readings. There is also a conscious effort to inform students of available internships, volunteer work or study-abroad programs.

Indeed, LGC students are encouraged to make the most out of their free time, particularly their 11-week breaks during summer and winter. During my stay at HNU, I noticed that LGC students were very active in various conferences held in Daejeon and Seoul. Events organizers who acknowledge their higher level of English proficiency would sometimes request the HNU dean to send students who could work as translators.

That LGC is the first school of its kind in Korea would explain the substantial media coverage it got when it was established in 2005. It is unfortunate that the same media attention was not evident last year, when the first graduation was held on June 13. There were 12 graduates, five of whom graduated last summer and seven during this winter season. LGC statistics show that the winter graduates have 100 percent employment, and higher Toefl grades than most North American graduate schools require.

LGC does not give its students the false illusion that English is a quick ticket to success. I’d like to think that despite their constant exposure to English, LGC students maintain their identity: They remain proud of their native language in particular and their culture in general.

There is more to progress than knowing the language of the so-called globalized world. At LGC, Korea has established a global education system that uses English as medium of instruction – and it’s proved to be an excellent example.

*The writer is a visiting professor at Hannam University’s Linton Global College.

by Danilo Arao

Mahal ko ang wikang Filipino kaya ang pagdiriwang ng Buwan ng Wika ay wala sa aking plano.

Malaking palaisipan kung bakit patuloy na ipinagdiriwang ng gobyerno ang wikang Filipino samantalang hindi naman prayoridad ang pagpapaunlad nito. Sa halip ngang gamitin ito bilang midyum ng pagtuturo sa mga paaralan, mas pinagtutuunan ng pansin ang pagpapayaman sa wikang Ingles. Para sa mga opisina ng pamahalaan, mas ginagamit ang wikang Ingles sa opisyal na komunikasyon.

Ano ang silbi ng isang buwang pag-alala sa ating wika kung hindi naman natin ginagamit ito sa ating pag-aaral at pagtatrabaho? Makakapagpamulat ba sa mga tao, lalo na sa mga estudyante, ang sitwasyong ginagamit lang ang wikang Filipino dahil Agosto ang nakatakdang buwan para dito?

Totoo namang ginagamit pa rin natin ang wikang Filipino sa araw-araw na pakikipag-usap sa mga kamag-anak, kaibigan at iba pang kakilala. Sa ating pakikinig sa mga paboritong lokal na programa sa radyo’t telebisyon, pangunahing wika pa rin ang Filipino, at ang ilang istasyong FM sa radyo ay gumagamit na rin ng sariling wika. Kahit na karamihan sa mga istasyong FM ay may mga disc jockey (DJ) na mapagkakamalang Amerikano dahil sa paraan ng kanilang pananalita, kapansin-pansin ang pagsusugal ng ilang istasyon para gamitin ang sariling wika.

Ang tanong sa puntong ito: Napapayaman kaya ng mga organisasyong pang-midya ang wikang Filipino sa kanilang paggamit nito? Sa kaso ng ilang istasyong FM, ang kanilang paggamit ng wikang Filipino ay sa konteksto ng pagkuha ng kiliti ng nakararaming masa. At para magkaroon ng maraming tagapakinig, ang mga tinaguriang “baduy” o “jologs” na musika ay hinahaluan ng mga komentaryong madalas na may halong kabastusan.

Kung bastos ang dating ng ilang istasyong FM na gumagamit ng wikang Filipino, ano naman ang angkop na termino para sa mga tabloid na ibinebenta sa mga kalye? Bukod sa kalaswaan, kapansin-pansin ang sensasyonalismong hatid ng pagbibigay-diin sa mga krimen. Mas malaking iskandalo, mas mabenta para sa mga publikasyong ito. Hindi tuloy masisisi ang maraming tao kung ang tingin nila sa peryodismo sa Filipino ay pang-tabloid lang.

Ang mga istasyon sa telebisyong gumagamit ng wikang Filipino ay may ilang kahinaan din sa pagpapayaman ng wika. Unang-una, hinahalo ng mga balita sa telebisyon ang mga seryosong usapin sa mga iskandalo’t tsismis at madalas na mas nabibigyang-pansin pa ang huling dalawa. Sa larangan naman ng pagbibigay-aliw (entertainment), ang wikang Filipino ay ginagamit para sa mga palabas na gasgas ang mga istorya’t kakikitaan ng mga pamilyar na eksena ng sigawan, iyakan at sampalan, na kung saan ang komedya naman ay kadalasang slapstick ang katangian. Pinapanood ang mga ito hindi dahil sa istorya kundi dahil sa mga artista. Kung gagamitin ang wikang Filipino sa ganitong klase ng mga programa, iisipin talaga ng mga ordinaryong mamamayan na hanggang doon lang ang potensiyal ng sariling wika.

Pero kapuri-puri ang hakbang ng ilang programa sa telebisyong magtalakay ng mahahalagang isyung gamit ang sariling wika. Sa pamamagitan ng mga ito, nakikita ang potensiyal ng wikang Filipino sa seryosong diskurso. Nakalulungkot lang na ang mga programang ito ay pinapalabas sa panahong ang karamihan sa mga tao, lalo na ang mga estudyanteng may pasok kinabukasan, ay tulog na.

Paano mapapaunlad ang wikang Filipino sa sitwasyong pinagpipilitan ng pamahalaang gamitin ang wikang Ingles bilang midyum ng pagtuturo sa paaralan, at pangunahing ginagamit ng midya ang wikang Filipino para sa iskandalo, tsismis at iba pang kababawan (pati na kalaswaan)?

Kahit na wala akong intensiyong makiisa sa pagdiriwang ng pamahalaan sa Buwan ng Wika, mainam pa ring gamitin ang pagkakataong ito para ipaalala sa lahat na ang pagpapaunlad ng sariling wika ay bahagi ng malawakang pakikibaka para sa makabuluhang pagbabago. Kung hindi maunlad ang sariling wika, imposible ang mahigpit na pagkakaisa ng nakararaming mamamayan.

Ang pagpapaunlad ng wikang Filipino ay hindi lang simpleng pag-alam sa balarila’t ortorgrapiya, kundi paggamit nito sa seryosong diskurso. Kailangang mawala ang maling pananaw na ang intelihenteng talakayan ay mangyayari lang kung gagamit ng wikang Ingles. Ano ba ang pinagkaiba nito sa wikang Filipino? Kahit na sabihing ang wikang Ingles ay kasalukuyang wika ng globalisasyon, hindi naman nangangahulugang ito ang magiging daan para magkaintindihan ang mga mamamayan.

Ang isang lingua franca ay kinakailangang nagbibigay ng kaukulang identidad sa mga mamamayang gumagamit nito. At malinaw na ang pambansang identidad ay mas nakikita sa wikang Filipino kaysa wikang Ingles.

Oo, Agosto na naman. Para sa mga paaralan, ito ang pagkakataon para ilabas muli ang inaalikabok nang streamer na malamang na nakalagay ang panawagang ”Paunlarin ang Wikang Filipino.” Tulad ng agiw at iba pang duming dapat tanggalin, kailangan nating linawin ang mga hindi angkop na paggamit ng wikang Filipino na siyang nagdudulot ng maling pagtinging ito ay para lang sa kababawan (at sadlak sa kabaduyan).

Oo, Agosto na naman. Panahon na para sa diumanong selebrasyon ng Buwan ng Wika. Mayroon ba talagang dapat ipagdiwang? Kung hindi tayo kikilos, sa tingin ko’y may dapat na tayong paglamayan.

Para makipag-ugnayan sa awtor, pumunta sa www.dannyarao.com.

Kakaibang ebolusyon ng wika ang nangyayari ngayon.

Ang isang buhay na wika (tulad ng Filipino at Ingles) ay may mga salitang maaaring magkaroon ng iba’t ibang kahulugan, depende sa lugar na kinaroroonan mo o sa konteksto ng paggamit ng mga ito.

Ang “pagyao” ng isang kaibigan, halimbawa, ay maaaring pagkamatay (kung taga-Maynila ka) o simpleng pag-alis lang (kung taga-karatig na lugar ka).

Sa konteksto ng nalalapit na eleksiyon, ang “pagtakbo” ng isang kandidato ay hindi literal ang kahulugan. Nakikipag-unahan man siya sa iba pang katunggali, ibang finish line ang pinag-uusapan sa puntong ito.

Siyempre, marami pang terminong hindi dapat literal ang interpretasyon. Puwedeng kang “apak-apakan” ng mayaman mong kaaway kahit na mas matangkad ka sa kanya. Posibleng buhay ka pa rin kahit na “sinasagasaan” ng mga nasa kapangyarihan ang iyong interes.

Ang hindi-literal na pag-apak sa dignidad at pagsagasa sa interes ay makikita sa kasalukuyang paggamit ng wikang Ingles ng mga nasa kapangyarihan.

Natatandaan mo pa ba ang panlalait na ginawa ng isang fashion designer sa ilang empleyado ng Duty Free noong Marso 13? Hiningan daw siya ng ID para malaman kung siya nga ang may-ari ng kanyang walang-pirmang credit card. Sinigawan niya hindi lang ang kawawang kahera kundi pati ang superbisor at manager. Kuhang kuha sa CCTV na lumuhod ang kahera para humingi ng tawad. Humingi naman ng paumanhin ang nasabing fashion designer makalipas ang ilang araw. Ayon sa kanyang abogado, creative outburst lang daw ang ginawa ng kanyang kliyente. Ganoon naman daw kasi ang aktitud ng mga alagad ng sining katulad ng fashion designer.

Ano kaya ang “mapanlikha” sa biglaang panlalait at paninigaw ng fashion designer? Dapat ba nating ipagpasalamat ang kanyang hindi paghawak ng kutsilyo o baril para ipakita ang kanyang galit? Normal ba para sa mga diumanong alagad ng sining na magkaroon ng ganitong aktitud? Marami akong kaibigang alagad ng sining pero kahit kailan ay hindi ko nabalitaan ang ganyang pagtrato sa kapwa, lalo na sa masa. Sa katunayan, mas nagiging makabuluhan pa nga ang kanilang sining dahil sa mahusay na pakikitungo sa iba’t ibang klase ng tao.

Naalala ko ang paggamit ng terminong “creative outburst” nang mapansin kong iba na pala ang kahulugan ng rape at marginalized ngayon.

Aaminin kong hindi ko pa nababasa ang buong 71-pahinang desisyon ng Court of Appeals (CA) noong Abril 23 na nagpawalang-sala kay Lance Corporal Daniel Smith sa panggagahasa kay Nicole. Pero kung totoo ang mga nabasa ko sa Internet, lumalabas na ang nangyari noong Nobyembre 1, 2005 – batay sa desisyon ng CA – ay hindi rape kundi “spontaneous, unplanned romantic episode.” Para sa mga taong sinubaybayan ang kaso at pansamantalang inalagaan si Nicole, mahirap paniwalaang may elemento ng romansa sa pagitan nina Smith at Nicole batay sa testimoniya ng mga saksi at iba pang ebidensiya. Tandaan nating hinatulang nagkasala noon si Smith sa Makati Regional Trial Court noong Disyembre 4, 2006 hindi lang dahil sa naunang testimoniya ni Nicole kundi dahil sa bigat ng pisikal na ebidensiya laban kay Smith.

Bunga ng misteryo sa likod ng bagong sinumpaang salaysay ni Nicole noong Marso 12 na hindi na niya sigurado kung nagahasa nga siya – gayundin ang imbestigasyong ipinapagawa ng Supreme Court sa CA dahil sa hindi-awtorisadong pagpapalabas ng isang draft ruling na pumapabor kay Smith – lalo pang nakadagdag sa kolektibong galit ng mamamayan ang biglaang pag-alis ni Smith isang araw pagkatapos ibaba ng CA ang desisyon nito.

Hindi man intensiyon ng CA Special 11th Division, binago ng tatlong babaeng hukom ang kahulugan ng gahasa. Binigyan na nila ito ng romantikong dimensyon, lalo na kung nakainom ang babae at wala siyang lakas at sariling katinuan para labanan ang pagyurak sa kanyang dignidad. Sa pagpirma sa desisyong nagpapawalang-sala kay Smith, ibinalik nila nang isang siglo ang pakikibaka para sa karapatan ng kababaihan. Lumalabas na may karapatan ang isang lalaki (lalo na’t kung Amerikanong sundalo) na puwersahin ang isang babaeng sa tingin niya’y nagpapakita ng motibo. Dito sa Pilipinas, pumapabor na ang batas para sa manggagahasa (basta’t siguraduhin lang na lasing ang babae)!

Ibang klaseng “panggagahasa” naman ang mapapansin sa napipintong pag-upo sa Kamara de Representante ng isang kamag-anak ng mga Arroyo at isang heneral na kinilalang berdugo dahil sa pagkakasangkot sa maraming kaso ng pagpatay sa mga aktibista. Nagdesisyon ang Korte Suprema noong Abril 21 na kailangang punuin ang 55 upuan para sa party-list groups ng Kamara de Representante para magkaroon ang mga sektor na “marginalized” na magkaroon ng kinatawan sa nasabing kapulungan.

Totoo namang magandang balita para sa marami ang pagkaaroon ng ilan pang kinatawan mula sa sektor ng mahihirap, partikular sa hanay ng manggagawa, kababaihan at kabataan. Pero kasama na ba sa marginalized na sektor ang naturingang berdugo at isa pang Arroyo? Kaninong interes ang kanilang nais protektahan? Simple lang naman ang ibig sabihin ng salitang marginalized: Ito ay ang pagkakalagay sa mababang antas.

Nasaan kaya ang mababang antas na kinabibilangan ng notoryus na heneral at ng kamag-anak ng mga Arroyo? Lumalabas na may bago nang kahulugan ang salitang marginalized: Kahit na sinong maaaring sang-ayunan ng mga nasa kapangyarihan.

Ibang ebolusyon ang nakikita natin sa wika, lalo na sa Ingles na wika ng mga nakatataas. Masasabing repleksiyon ito ng kahinaan sa pangangatwiran dahil malinaw na hindi panig sa kanila ang mga datos.

Sa larangan ng diskurso, ang tanging paraan para manalo ang isang desperado ay mag-imbento ng sariling bokabularyo.

Para makipag-ugnayan sa awtor, pumunta sa www.dannyarao.com.

Humihingi ako ng paumanhin kung hindi ko na mahintay ang Agosto (o Buwan ng Wika) para talakayin ang ilang salita sa Filipino na sa tingin ko’y nakakairita. Ang ideyang ito ay bunsod ng nabasa kong artikulo sa Telegraph (http://www.telegraph.co.uk) na pinamagatang”Oxford compiles list of top ten irritating phrases” na lumabas noong Nobyembre 8, 2008.

Sa gitna ng napakaraming isyung kinakaharap ng Pilipinas, siguro’y iisipin mong hindi napapanahong magkaroon ng isang diskurso sa wika. Pero tulad ng korupsyon sa pamahalaan, hindi natin dapat tanggaping normal na kalakaran ang isang bagay dahil lang parating nangyayari ito.

Sa konteksto ng wika, ang anumang pagkakamali ngayon sa balarila’t ortograpiya ay maaaring maging tama sa hinaharap kung ang mga ito’y magkakaroon ng malawak na pagtanggap. Sa ngayon, nakakairita ang minsa’y malawak na paggamit ng wikang Filipino kung natatandaan pa ang itinuro ng mga guro natin.

Importante ang papel ng midya sa wikang ginagamit ng madla. Dahil araw-araw akong nagbabasa ng diyaryo, nanonood sa telebisyon, nakikinig sa radyo at bumibisita sa mga website, kapansin-pansin para sa akin ang paulit-ulit na maling paggamit ng ilang kataga sa Filipino.

Sa puntong ito, hayaan n’yong magbigay ako ng personal na listahan ng 10 salita sa Filipino na sa tingin ko’y nakakairita.

1. GOBYERNONG ARROYO. Madalas na ginagamit ito, pati na rin ang Ingles na pagsasalin nito. Kung susuriin ang depenisyon ng ”gobyerno” at ”administrasyon” sa UP Diksiyonaryong Filipino, ang dalawang salita’y nangangahulugang pamahalaan. Pero sa larangan ng Agham Pampulitika (Political Science), magkaiba ang ”gobyerno” at ”administrasyon.” Ang una ay nakatuon sa estruktura at ang ikalawa’y sa mga taong namamahala nito. Sa Pilipinas, iisa lang ang gobyerno mula noong 1946 (kahit may ilang pagbabago sa estruktura noong panahon ng Batas Militar) pero marami nang nagdaang administrasyong namahala nito. Sa kasalukuyan, mas mainam na gamitin ang ”administrasyong Arroyo” (kahit maraming naniniwalang ninakaw lang ng Pangulo ang puwesto niya).
2. KAGANAPAN. Sa iyong panonood ng telebisyon o pakikinig sa radyo, madalas mo sigurong naririnig sa ulat na ”ito ang pinakahuling kaganapan.” Ang salitang ugat ng huling salita ay ”ganap” na nangangahulugang lubos, buo, kompleto o perpekto. Dahil ang karamihan sa mga isyu sa ating lipunan ay hindi naman inaasahang may katapusan (lalo na’t paulit-ulit lang ang mga problema sa ating bansa), nararapat na gamitin ng mga kaibigan nating peryodista ang salitang ”pangyayari” sa halip na ”kaganapan.”
3. TULDUKAN. Ang tuldok ay ang ”hinto sa pagsasalita o panandang ginagamit sa pangungusap” (UP Diksiyonaryong Filipino). Sa panonood ng mga programa tungkol sa mga kontrobersiyang kinakaharap ng mga artista, madalas nating marinig ang pahayag nilang ”Tuldukan na natin ang isyung ito!” Hindi ba’t mas mainam ang salitang ”tapusin” o ”wakasan?” Sa aking palagay, mas malakas na mensahe ito kung iisiping ang ”pagtutuldok” ay simpleng ”paghihinto” lamang.
4. MATUTUNAN/NATUTUNAN. Madalas na pagkakamali ito sa pagbaybay dahil ang tamang salita’y ”matutuhan/natutuhan.”
5. BARANGAY/BARANGGAY. Maniwala ka, parehong tama ang dalawa. Ang ”barangay” ay bangka sa wikang Iloko. Ang ”baranggay” naman ay ang”kapulungan ng mamamayan sa nayon at purok ng bayan,” ayon sa UP Diksiyonaryong Filipino. May malawak nang pagtanggap sa “barangay” bilang pinakamaliit na yunit ng pamahalaan, at kahit ang Rules and Regulations Implementing the Local Government Code of 1991 ay ginagamit ang salitang ito. Pero ang nakakagulo ay ang kawalan ng pagkakaisa sa mga yunit ng pamahalaan kung anong salita ang gagamitin, kaya ang naiisip tuloy ng ibang hindi nakakaalam ay mali ang ”baranggay” na nakasulat sa ilang lugar.
6. MGA KABATAAN, MGA KALALAKIHAN, MGA KABABAIHAN (at iba pang katulad na pormulasyon). Mali po ang mga ito. Malinaw ang nakasaad sa Gabay sa Editing sa Wikang Filipino (2004): ”Ang mga salitang nasa anyong kolektibo ay hindi maaaring pangunahan ng pamilang. Kung gagamit ng pamilang, ang batayang anyo ng salita ang dapat gamitin (p. 18).” Ibig sabihin, sa halip na ”mga kabataan” o ”sampung kabataan” ang kailangang gamitin ay ”mga bata” o ”sampung bata.”
7. MGA FRIENDS, MGA CLASSMATES, MGA CELLPHONES (at iba pang katulad na pormulasyon). Para sa mga salitang hiram (na kadalasa’y Ingles), ginagamit lang ang “mga” para sa batayan o pang-isahang anyo. Hindi na kailangan ang ”mga” para sa pang-maramihang anyo ng salitang hiram. Halimbawa, tama ang pahayag na ”Ang mga friend ko, dumating na!” at ”Ang friends ko, dumating na!”
8. MGA MAGAGALING, MGA MATATALINO, MGA MAGAGANDA (at iba pang katulad na pormulasyon). Hindi na kailangan ang ”mga” kung ang pang-uri (adjective) ay nasa pang-maramihang anyo.
9. ANG GANDA, ANG TAMIS, ANG DALI (at iba pang katulad na pormulasyon). Sa panulat, mas mainam na gamitin ang tamang pormulasyon na ”kay ganda, kay tamis, kay dali.” Kahit na sabihing lumalawak na ang pagtanggap ng mga katagang ”ang ganda” at iba pa sa pagsasalita, walang masama kung pagsisikapang gamitin pa rin ang tamang pormulasyon.
10. NG (sa halip na nang). Nakakalito man at madalas na napapagpalit ang”ng” at ”nang,” ang ating pagbabalik-aral sa balarila’t ortograpiya ay magpapaalala sa ating ang salitang ”nang” ay ginagamit bilang pang-angkop (ligature) para sa pang-abay (adverb) – halimbawa, ”magmaneho nang mabilis.”

Sigurado akong marami ka pang maibabahaging ”iritasyon” sa paggamit ng sariling wika. Kailangan lang nating tandaang ang wika ay patuloy na nagbabagong-anyo depende sa malawak na paggamit nito. Mainam sigurong magtulungan tayo para paalalahanan ang nakararaming mamamayan sa ating malaking papel sa pagtatama ng mga mali, sa sariling wika man o sa panlipunang kaayusan.

Para makipag-ugnayan sa awtor, pumunta sa www.dannyarao.com.

LUNGSOD TABACO, ALBAY – Mainam na rin ang pagpunta namin ni Joy dito para mag-Pasko.

Tulad ng inaasahan, masayang-masaya si Joy dahil muli niyang nakasama ang mga kamag-anak at kaibigan. Kitang-kita ko ang ngiti niya at ng mga kaharap niya habang nakikipag-“istoryahan.” Nagmistulang palengke ang mga opisinang pinuntahan namin dahil sa biruan, alaskahan, tawanan at iba pang masayang ingay na dulot ng matagal na hindi pagkikita.

Para sa isang taga-Maynilang katulad ko, mahirap masundan ang usapan ng mga Bikolanong gumagamit ng sariling wika. Pero dahil ilang beses na akong nakapunta sa Tabaco at iba pang lugar sa Albay, napansin kong kaya ko nang maintindihan ang maraming kataga kahit na mabilis ang kanilang pagsasalita.

Hindi na ako masyadong nawawala sa usapan, bagama’t hindi ko pa kayang magsalita sa wikang Bikol. Ang anumang limitadong kaalaman ko sa wikang Bikol ay nagagamit ko lang, halimbawa, kapag sumasakay ng pampublikong transportasyon o nagtataboy ng hayop (e.g., “sika” para sa pusa, “hayo” para sa aso).

Para akong batang naaaliw tuwing may bago akong natututuhan sa wikang Bikol. Nakakagulat para sa isang hindi taga-Bikol na malaman, halimbawa, na ang ibig sabihin ng “raot” sa wikang Bikol ay sira. Pero may salitang “sira” sa wikang Bikol na ang kahulugan naman ay isda. Alam mo bang mayaman ang maraming “daga” sa Bikol dahil ang ibig sabihin ng “daga” ay lupa? Ang kinatatakutan mo namang daga ay “kino” sa wikang Bikol.

Sa tatlong beses kong pagpunta sa Jakarta ngayong taon, nalaman kong ang ibig sabihin ng “ayam” sa wikang Bahasa ay manok. Alam mo bang ang “ayam” sa wikang Bikol ay aso? Biro ko sa aking asawa’t biyenan, sa bansang Indonesia lang kami puwedeng kumain ng “ayam.”

Biro naman ni Joy sa akin, masyado raw akong “nalion.” Dito ko nalamang may ilang salita sa wikang Bikol na walang katumbas sa wikang Tagalog na kinagisnan ko. Ang kahulugan ng “nali” ay matinding pagkagusto at pagmamalaki sa isang bagay, lalo na’t kung bago.

Gusto ko mang gamitin ang salitang “oragon” sa wikang Bikol para ilarawan ang limitadong kaalaman ko, kailangang tandaang maraming kahulugan ito. Depende sa konteksto ng paggamit, ang ibig sabihin nito’y maaaring mayabang o mahusay. Nagagamit din ito para murahin ang isang tao (at personal kong naobserbahan ito nang makakita ako ng banggaan ng motorsiklo’t traysikel sa Tabaco at ang nangyaring sigawan ng dalawang lalaki).

Naging madali para sa akin ang unti-unting matuto ng wikang Bikol dahil hindi naman maaalis ang kaugnayan ng balarila’t ortograpiya nito sa iba pang wika sa Pilipinas. Para sa mga nagtataguyod ng paggamit ng wikang Ingles para magkaroon ng pagkakaisa diumano sa wikang ginagamit ng ating bansa, ang masasabi ko lang ay napakalimitado ng kanilang kaalaman sa iba’t ibang wikang mayroon tayo.

Kahit hindi ko pa masyadong alam ang wikang Bikol, halimbawa, nakikita ko ang likas na kagandahan ng mga salitang ginagamit at ang etimolohiya ng mga ito. Ito ang nagtutulak sa akin para mas malalim pang pag-aralan ang wikang ito.

Kung pag-aaralang mabuti ang katangian ng mga wika natin, mapapansin ang pagkakaugnay-ugnay nila. Napakalaki ng oportunidad para payamanin ang wikang Filipino na magsisilbing kombinasyon ng iba’t ibang wikang ginagamit sa Pilipinas.

Pero paano mapapaunlad ang wikang Filipino kung ang mga nasa kapangyariha’y patuloy na ipinapakalat ang ideyang ang wikang Ingles ang siyang makapagpapaunlad sa atin? Dahil sa kanilang kolonyal na mentalidad, hindi na nila nakikita ang kagandahan ng mga wikang mayroon tayo, dahil malinaw na kanluranin ang kanilang pamantayan.

Para makipag-ugnayan sa awtor, pumunta sa www.dannyarao.com

I was expecting violent reactions to my article titled “Huwag kang mag-blog kung…” (Do not blog if…) but what I’ve gotten as of this writing are mostly receptive (if not totally positive) comments from intelligent and critical bloggers. (Of course, we can never be sure if, in the next few days, the negative comments will start coming in.)

In any case, the comments I’ve received so far focus on the main form of blog monetization which is ad earnings. There is no reaction yet on my views on sponsored posts as being deleterious to providing relevant information.

As I stressed in my column article, responsible bloggers should resist any form of imposition from various interest groups in the writing and production of media content (e.g., blog posts and static pages).

What are examples of impositions from “sponsors”?

Allow me to quote in toto two offers currently being circulated in a major paid post website, pertinent details of which have been intentionally deleted to protect the privacy of the sponsors (especially their “grammatically challenged” ways):

Please write a positive review of my ______ website . My website mainly contains reviews , softwares and tutorials about ______ ______ . I am a student trying to develop a blog about _______ , so please forgive the mistakes in the blog

I will be grateful to you

• please add 2 more links to any other two specific pages to my site , you like .
• also if possible please add 1 or 2 pictures of ______ ______.

Aside from the weaknesses in grammar, syntax and diction (i.e., the outright murder of the English language), do you notice anything objectionable? (Point of digression: Being a student does not excuse one for engaging in bad writing.)

Should you accept this sponsor’s offer, you need to write positively, not objectively. Given the weaknesses in the language, the message for me is not clear if the “requested” links and pictures are absolute requirements or mere suggestions.

In any case, what is more fundamental is a blogger’s motivation to accept this sponsored post: They do so mainly to get paid. Providing information, if at all, becomes secondary to the objective of earning that dollar payout.

This recent offer from another sponsor proves to be much worse:

Create a post talking about ______, in this post you have to include:

• A link with nofollow or javascript to -> http://_________________________ -> With the text “_______ Hotels”, “Cheap _____ _______” or “Hotels in ______”
• A link with nofollow or javascript to -> http://______________ -> With the text “Hotel reservations” or “Hotel bookings”.
• Don’t include more links to _________.com except the two one we specified.
• We would like that you include an image saying that is an sponsored post or not to put anything about.

Again, another murder of the English language! But what’s more important is the latent content (and sponsor’s intent). You should know by now where the irregularity lies. The sponsor provides impositions as to what phrases should be used and what websites should be hyperlinked.

Those who are familiar with web authoring and search engine optimization (SEO) may find some consolation to the fact that the “rel=nofollow” attribute can be included in the anchor (A) tags of your HTML code. This way, the Google PageRank of one’s blog will theoretically not be affected despite the hyperlink to the specified web pages.

However, it is possible that the sponsor is engaged in SEO tactics like “link farming” and “keyword stuffing” either to increase its website’s standing in search engine results pages (SERPs) or to improve one’s traffic ranking in databases like Alexa and Technorati. In order to make such tactics less obvious, notice the advisory not to include more links aside from the two that were specified.

Online visitors who are not familiar with SEO may not find anything wrong with such practice, but the deception remains nevertheless. Phrases and hyperlinks are used not on the basis of a blogger’s writing style and objective evaluation of the best resources available on the Net, but on what are being imposed by the sponsor.

Why should a blogger care more about dollar payouts than the information that he or she can provide to online visitors? Whether a blogger writes for personal or political reasons, he or she is in a position to shape public opinion. Given that the blogosphere is part of cyberspace (a public domain), a blogger has a responsibility to online visitors, whether he or she likes it or not.

This is therefore an appeal to the better sense of judgment of bloggers to use whatever “expertise” they have for the better good of the online community.

Thank you for reading.

As of this writing (11:35 a.m.), only three students have passed their preliminary findings. Those who cannot meet the deadline today may have a hard time catching up so they should seriously consider dropping J 200-1 (Thesis). Incidentally, the last day for dropping courses is on September 8.

You should know that I will be out of the country twice (in July and August) and I have several speaking engagements in the coming weeks, some of them out-of-town. Since I cannot easily adjust my already full schedule in the next few months, please observe the deadlines.

Thank you for your attention.

Update (6:15 pm): Out of the seven students enrolled in J 200-1, six managed to submit their preliminary findings. Thank you for your cooperation.

The first was commissioned by the UP administration in time for the year-long centennial celebration which started last January 8. The second, on the other hand, is the official UPLB centennial theme song, having won the UPLB 19.09 Musicfest in September 2007.

Let’s start by analyzing the lyrics of the upbeat rock song UP Ang Galing Mo!

UP Ang Galing Mo!

Narito kami nagpupugay
Sa unibersidad ng aming buhay
Ikaw pa rin ang binabalikan
‘Di pa rin malilimutan
Ikaw ang UP naming mahal

Salamat sa iyong mga guro
Salamat sa inyong pagtuturo
Taglay n’yo ang kahusayan
Taglay n’yo ang karunungan
Hinubog n’yo kami sa kabutihan

Sandaang taon na tayo
Lagi ka pa rin sa aming puso
Kaya’t kami sumasaludo
UP ang galing mo!
UP ang galing mo!

Wala nang iba pang maihahambing
Sa talino mo’t angking galing
Daanin man sa siyensya
High tech man o kahit ano pa
Ikaw UP ang nangunguna

Sa iyong mga dugo ang kasaysayan
Dumaloy sa pag-unlad ng ating bayan
Sagisag ka ng kagitingan
Bandila ka ng kalayaan
Pag-asa ka ng mamamayan

Sandaang taon na tayo
Lagi ka pa rin sa aming puso
Sandaang taon na tayo
UP ang galing mo!
UP ang galing mo!

Sandaang taon na tayo
Dangal ka ng Pilipino
Sentro ka ng pagbabago
UP ang galing mo!

Sandaang taon na tayo
UP ang galing mo!
UP ang galing mo!

The music and lyrics effectively capture the euphoria surrounding UP’s 100 years. The beat and genre appeal more to the youth crowd. In the process, some UP students can’t be blamed for liking the song. However, I’ve noticed that the more discerning ones are not that receptive, and for good reason.

If you know your basic Filipino grammar, you would immediately notice what’s wrong with a particular word that can be found in the title no less: Instead of “ang galing,” it should be “kay galing.” That the former is commonly used in conversational Filipino does not make it grammatically correct, at least for now. However, you should know that continuous use of the ungrammatical could result in its acceptance in the future.

Don’t you find some lack of creativity in the second stanza where the guro (teachers) are thanked for their…pagtuturo (teaching)? It’s a given that teachers teach. While the intention is to commend teachers for properly shaping their students, there should have been a more creative way in writing this. One cannot be blamed if he or she suspects that the composer simply ran out of words in deciding what rhymes with “guro.”

I also don’t think that UP being first when it comes to “high technology” is true. UP may have the best minds in the country, but the common lament of most students (and professors for that matter) is the lack of basic facilities. And in the context of social relevance, shouldn’t we have an inherent bias for appropriate technology instead of the state-of-the-art?

What about our excellence in non-natural science disciplines like literary arts and media? Kindly refer to the line “High tech man o kahit ano pa.” As a faculty member of the university’s College of Mass Communication (CMC), I guess I belong to the “kahit ano pa” crowd. (Should I be thankful for this?)

There is also something awkward about the use of dugo (blood): History is said to be in our blood, and that the latter flows as society develops. What does this mean? Another important point in grammar: Dugo is already a collective noun so it becomes redundant to use mga as modifier.

As regards the singing style, I am uncomfortable with the singer’s pronouncing unibersidad as YU-NI-BER-SI-DAD. This reminds me of rock singer Ramon Jacinto’s tendency to use American twang in some of his songs in Filipino (Sinasabi ko sa yow/Na wala ekong daramdamin…). While having an accent in using a foreign language is understandable, a Filipino speaking his or her own language should learn proper pronunciation of simple words like unibersidad.

Now that we’re through analyzing this rock song, perhaps we should take it “slow” by analyzing Isang Daan which has, quite predictably, a slow tempo.

Isang Daan

Isandaang taong pagsisilbi sa bayan
Isandaang taon ng kagitingan
Ginising ang ating puso’t isipan
Mula sa pagkakatulog ng kamalayan

* Isang daan tungo sa karunungan
Isang daan tungo sa kagalingan
Daan na tinuro ng ating pamantasang hirang
Inilaan para sa ’ting mga anak ng bayan

Dumating man ang hangin ng pagbabago
Iskolar, huwag patitinag itaas ang kamao
Kasing lawak at ‘sing taas ng langit
Ang abot ng isipan mo

(Repeat *)

Magbago man ang panahon
Pamantasan nati’y ‘di patatalo
Iskolar ng bayan noon at ngayon
Laging angat sa iba

Isang daan tungo sa karunungan
Isang daan tungo sa kagalingan
Isang daan tungo sa karunungan
Isang daan tungo sa kagalingan

(Repeat *)

Notice that the words sandaan (one hundred) and isang daan (one way or one road) are used creatively and convincingly by the composer.

Even if it won a contest at UPLB and is thus the theme song of that particular constituent unit, this is a song that can be embraced not just by the entire UP system but also other 100-year old state universities (e.g., Philippine Normal University) whose students are considered “scholars of the people.”

The reason for this is simple: Unlike UP Ang Galing Mo!, Isang Daan does not make any direct reference to UP, and there was also no allusion to the things that make UPLB distinct and distinguished like agriculture, forestry and development communication. I think this is a welcome move as the composer had the liberty to focus more on UP’s orientation and its tradition of excellence.

There is also an attempt to be socially relevant as the scholars of the people are called upon to continue raising their fists (a sign of militancy), the wind of change notwithstanding. That UP also helped raise the students’ consciousness was also mentioned right at the first stanza.

The lyrics, however, can still be improved. In the first stanza, strictly speaking, the word sandaang should have been used instead of isandaang. (If you don’t believe, look at the P100 bill.) In the refrain, the line “Daan na tinuro…” should have been “Daang itinuro…”

These weaknesses notwithstanding, Isang Daan is a fitting tribute to UP and other state universities especially at a time of government’s very limited subsidy to education.

If you want to have MP3 files of UP Ang Galing Mo! and Isang Daan, you may search the Net or you can opt to just contact me.

Much as I want to, bandwidth limitations prevent me from uploading the two MP3 files. In any case, I’ll be more than happy to share mine with you via email, should you want to.

That’s all for now. Thank you for reading.

In terms of sound quality, it is better than the original acoustic version which, from what I know, is the entry to the September 2007 contest.

That I prefer the acoustic over this official version is just a matter of opinion: You might like the official version if you’re not familiar with the song “We Are the World” which, for some reason, came to mind as I watched this video.

Since it was uploaded only last June 4, only a few people (149 views as of this writing) have seen this video which I took the liberty of embedding for your enjoyment.

I hope you won’t get easily distracted by the smiling faces and totally unrelated gestures as they sung a serious and solemn song. Give the students a break: It’s their moment of glory, after all, and they have every reason to be proud of their work.

The former asks about successful blogging, the word “success” being made synonymous with money-making. The latter, on the other hand, has an interesting inquiry about editing.

I decided to make public my private messages to them not only because you might be interested to know their inquiries and my replies, but also for you to write your reactions. Their inquiries, by the way, are slightly edited to protect their privacy.

Let’s start with the total stranger who asks about successful blogging:

I’m from Davao City. I stumbled upon your article on blogging at Bulatlat.com and it was an interesting piece to read actually.

I’m a frustrated blogger, sir, and I want to solicit advice from you as how to be a succesful blogger. I’m still a student and I’ve heard a lot about online money making through blogging but i just dont know how.

Here’s my reply to the aspiring (not frustrated) blogger:

I don’t think I am the best person for you to seek advice on online money making, as I have a different perspective about using one’s blog solely or mainly for generating income. Having said that, you can try signing up for Google Adsense, one of the more popular ad networks, once you set up your blog. Adsense provides contextual advertisements, which simply means that the ads that are put on your blog are more or less related to the topics you write about.

Just like good writing, the secret to good blogging is meticulous reading. You should spend a lot of time blog hopping and familiarize yourself with the technical aspects like customization of themes, installation of useful widgets and plugins, API and SEO. Knowledge of HTML and CSS, among others, will also help a lot. There are a lot of online tutorials and reference books available on the Net and in our local bookstores.

Again, thank you for your feedback.

A former workshopper who edits a publication of a local government unit sends this message:

I was one of the participants to the Press Release and Technical Writing Seminar-Workshop you conducted at UP SOLAIR last February 5-6, 2008.

I would like to ask your opinion regarding putting into print a speech. We have a monthly application where one of the regular sections is The Mayor Reports. We are printing the speech she delivers after the monthly Mass for all city government employees. This is not a scripted speech, she only has a list of items for announcement, reminder or any information worth sharing to everybody. We are taping the speech and transcribe it in toto. Our mayor is a good English speaker, one who can command attention or hold an audience.

My problem is, I only want to pick necessary portions, and weed out progressive tenses, something that will make the printed speech crisp and compact. My apprehension is that, in so doing, am I imposing my own style over the Mayor’s? Or will the speech lose its identity?

Sir, thank you very much for whatever advice you can give.

My reply to her is this:

Editing a speech for publication is advisable to make it more apt for the print
medium. Through meticulous editing, you can do away with unnecessary phrases
like “good day,” “ladies and gentlemen” and others that are commonly used in oral communication. Besides, there might be a need to reduce the verbosity that normally goes with speeches to make them more readable to your audience.

We should not look at editing a speech as imposing one’s style over the speaker. It’s just simply a process of gatekeeping to ensure that the readers understand whatever sees print.

Hope this helps. I wish you all the best.

Do you think my two replies suffice? If you have additional comments, suggestions or even violent reactions, please post a comment. Thank you for reading.